zaterdag 18 november 2017
 
Waarnemen
Hoe vind ik een slang?

Een jonge waarnemer kijkt naar een ringslang - foto Jelger HerderHoe vind ik een slang?
Het waarnemen van slangen is niet eenvoudig. Toch kan iedereen die zich een er een beetje in verdiept en er tijd voor neemt gemakkelijk een slang waarnemen. Allereerst dien je te weten waar de slangen leven (zie verspreidingskaartjes van de  ringslang, gladde slang en adder). Tijdens het activiteitssseizoen is het zaak dat je bij de juiste weersomstandigheden gaat zoeken. De meeste kans heb je bij temperaturen van 15 tot 20 graden, bij halfbewolkt weer. De koudboedige slangen moeten onder deze omstandigheden regelmatig zonnen en zijn dan beter zichtbaar. De tijd van het jaar is ook belangrijk, vroeg in het voorjaar en in het najaar zijn slangen te vinden nabij hun overwinteringsverblijven die ze vaak jaar in jaar uit gebruiken. In juni zijn zwangere ringslangvrouwtjes te vinden nabij broeihopen. Vanaf juli zijn zwangere vrouwtjes van de gladde slang zonnend aan te treffen in heide en hoogveen. Adders zijn al vanaf maart nabij hun overwinteringsplekken te vinden.

In het veld is het zaak dat je langzaam lopend het terrein afzoekt naar slangen. Aangezien slangen geen uitwendige oren hebben mag je gerust praten, maar beweeg je rustig en kalm door het terrein want slangen nemen met hun lichaam wel trillingen waar. Slangen zul je meest vinden op hun vast zonplekjes, de “solaria”. Vaak bieden deze solaria de slang dekking én openheid zodat ze zich daar relatief veilig in de zon kunnen koesteren.

Heb ik een speciale veldwerkuitrusting nodig?

Waarnemer in het veld: rugtas, veldkleding, goede schoenen en een petje tegen de zon. Foto Jelger HerderOm slangen te kunnen waarnemen heb je geen speciale uitrusting nodig. Het is wel handig om een GPS en fototoestel of een smartphone bij je te hebben,zodat de soort aan de hand van foto’s achteraf nog kan worden vastgesteld. Via het mobile invoerprogramma Webobs kun je ook mobiel waarnemingen doorgeven. Voor het waarnemen van slangen is vooral een  gezonde portie doorzettingsvermogen nodig.

Personen die meedoen aan het adderonderzoek gebruiken speciale handschoenen om de deze gifslangen te hanteren. Voor de adder uitdrukkelijk afgeraden de dieren te vangen, zie de informatie hierover. Ringslang en gladde slang zijn niet giftig, maar de gladde slang kan wel venijnig bijten als ze in de hand gepakt wordt. Ringslangen bijten zelden, maar raken wel gestrest bij het oppakken. Diegenen die meedoen met populatieonderzoek aan de ringslang gebruiken vaak dunne, nauwsluitende handschoenen vanwege de penetrante geur waarop de ringslang zijn vanger meestal trakteert. Voor deze onderzoeken zijn uiteraard speciale vergunningen nodig want alle inheemse slangen zijn streng beschermd en het verstoren en verontrusten (dus ook vangen) is bij wet verboden.

Wat moet ik doen als ik een slang tegenkom?

De prachtige kop van een ringslang - foto Jelger HerderMocht je een slang tegenkomen in Nederland probeer je dan aan de volgende punten te houden:

  • geniet van de waarneming, slangen zijn facinerende dieren
  • probeer vast te stellen om welke soort het gaat, maak indien mogelijk een foto 
  • leg je waarneming vast in een veldboekje of via websites als Telmee.nl of Waarneming.nl
  • informeer ook de beheerder van het terrein over je ontdekking: dit wordt altijd zeer op prijs gesteld. 
Wat moet ik NIET doen als ik een slang tegenkom?

Voorbeeld van hoe je een slang GOED kunt vasthouden, goed ondersteund met twee handen. Foto gemaakt tijdens populatie onderzoek naar ringslangen (foto Jelger Herder).Slangen staan bij veel mensen in een kwaad daglicht: het zijn giftige serpenten die liefst een kopje kleiner moeten worden gemaakt. Helaas leeft deze opvatting nog onder grote delen van de bevolking. In zuid-europese vakantielanden en in de tropen worden nog altijd veel slangen doodgeslagen vanwege deze blinde angst of haat. In Nederland is het bij wet verboden om inheemse slangen te verontrusten, toch komen er nog jaarlijks meldingen binnen van doodgeslagen slangen. Hieronder een opsomming van activiteiten die je vooral NIET met de slang moet ondernemen:

  • raak de slang niet aan, voor het hanteren van slangen is een speciale vergunning nodig;
  • houdt voldoende afstand tot de slang (1 meter), het kan een giftige adder of een ontsnapt terrarriumdier zijn waarvan de beet zeer onaangenaam kan zijn; 
  • behandel de vindplaats met respect en laat de vegetatiestructuur in tact. Slangen zijn plaatstrouw en gebruiken zonplekjes vaak vele jaren achtereen. Het verwijderen van wat ‘lastige’ vegetatie voor een mooiere foto kan zo’n plekje voorgoed ongeschikt maken. 
  • hanteren van slangen mag alleen met een vergunning. Ook met zo’n vergunning is het niet altijd nodig om de slang te hanteren. Mocht je de slang toch moeten oppakken zorg dan altijd dat het lichaam (met beide handen) ondersteund wordt (zie rechts) en dat de slang niet aan zijn nek hangt, een slangenrug breekt namelijk makkelijk als hij verkeerd gehanteerd wordt.
Maak melding van je slangenwaarneming!

Waarnemingen van slangen zijn altijd bijzonder en geef je best direct door via internet. Tegenwoordig bestaan er verschillende invoerportalen voor natuurobservaties. Als je je waarnemingen via Telmee.nl of Waarneming.nl doorgeeft komen deze automatisch bij RAVON terecht zodat je waarnemingen gebruikt kunnen worden om de soort te beschermen. De extra moeite is dus niet voor niets!

Klik hier om naar Telmee.nl te gaan om je waarnemingen door te geven!

Klik hier om je waarnemingen door te geven via Waarneming.nl

Verwarring: geen slang maar een hagedis!

De hazelworm wordt regelmatig voor een slang aangezien (foto Jelger Herder)Denk er aan dat er een pootloze hagedis is, die vaak per vergissing voor een slang wordt aangezien: de hazelworm. Voor het determineren van slangen, hagedissen (en amfibieën) bestaat er een handig determinatiegidsje, dat een set vormt met een veldgidsje waarin uitgebreid staat hoe, wanneer en op wat voor plekjes je naar bepaalde soorten moet zoeken.

Waarnemingen doorgeven

Klik hier om naar Telmee.nl te gaan om je waarnemingen door te geven!

Klik hier om je waarnemingen door te geven via Waarneming.nl

Gebruiksovereenkomst | Privacybeleid © PlumIT